BÀI 9: QUAN HỆ QUỐC TẾ TRONG VÀ SAU THỜI KÌ CHIẾN TRANH

 CHƯƠNG V – QUAN HỆ QUỐC TẾ (1945 – 2000)
BÀI 9: QUAN HỆ QUỐC TẾ TRONG VÀ SAU THỜI KÌ CHIẾN TRANH

I.                    MÂU THUẪN ĐÔNG – TÂY VÀ SỰ KHỞI ĐẦU CỦA CHIẾN TRANH LẠNH

1.       Nguồn gốc dẫn đến mâu thuẫn Đông – Tây

-          Sau CTTGT2 từ liên minh chống phát xít, Liên Xô và Mĩ chuyển sang đối đầu à chiến tranh lạnh

-          Nguyên nhân:

+ Sự đối lập về mục đích và chiến lược giữa Mĩ và Liên Xô

+ Mặt khác: Mĩ lo ngại sự ra đời của các nước XHCN Đông Âu và thắng lợi Cách Mạng ở Trung Quốc

2.       Chiến tranh lạnh của Mĩ – Liên Xô

a.       Khái niệm: chiến tranh lạnh là chính sách thù địch làm căng thẳng trong mối quan hệ Mĩ, các nước Tây Âu và Liên Xô, các nước Đông Âu

b.       Sự khởi đầu của chiến tranh lạnh

-          Mĩ:

+ Tháng 3 – 1947: Mĩ chính thức phát động cuộc chiến tranh  do Tổng thống Truman đứng đầu

+ Kinh tế: tháng 6 – 1947 kế hoạch Macsan ra đời à tập hợp các nước Tây Âu à chống Liên Xô và các nước Đông Âu

+ Quân sự: tháng 4 – 1949 khối “Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) được thành lập

ð  Liên minh quân sự è chống Liên Xô và các nước Đông Âu

-          Liên Xô:

+ Tháng 1 – 1949 thành lập Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) à nhằm hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau giữa các nước XHCN

+ Tháng 5 – 1955 thành lập “Tổ chức hiệp ước Vacsava” è liên minh chính trị quân sự mang tính chất phòng thủ của các nước XHCN châu Âu

ð  Sự ra đời của NATO >< Vacsava

ð  Hình thành nên 2 cực 2 phe

ð  Chiến tranh lạnh bao trùm TG

II.                  SỰ ĐỐI ĐẦU ĐÔNG – TÂY VÀ CÁC CUỘC CHIẾN TRANH CỤC BỘ (GIẢM TẢI)

III.               XU THẾ HÒA HOÃN ĐÔNG – TÂY VÀ CHIẾN TRANH LẠNH CHẤM DỨT

1.       Xu thế hòa hoãn Đông – Tây

-          Từ đầu những năm 70, xuất hiện xu thế hòa hoãn Đông – Tây với cuộc gặp gỡ thương lượng Xô – Mĩ

-          Ngày 9.11.1972, Đông Đức và Tây Đức đã kí hiệp định về những cơ sở của quan hệ giữa 2 nước (hiệp định Bon)

-          Năm 1972, Liên Xô và Mĩ đã thảo luận về

+ Hạn chế hệ thống phòng chống tên lửa (ABM)

+ Hạn chế vũ khí chiến lược

+ Hiệp định hạn chế vũ khí tiến công chiến lược (SALT – 1)

-          Tháng 8.1975, 33 nước Châu Âu + Mĩ + Canada kí kết định ước Henxinki về an ninh và hợp tác Châu Âu

2.       Chiến tranh lạnh kết thúc

-          Thời gian: tháng 12.1989 Liên Xô và Mĩ tuyên bố chấm dứt chiến tranh lạnh

-          Nguyên nhân:

+ Chạy đua vũ trang kéo dài à tốn kém, suy giảm “thế mạnh”

+ Nhiều khó khan, thách thức to lớn đã đặt ra trước 2 nước do sự vươn lên mạnh mẽ của Nhật Bản và các nước Tây Âu

IV.               XU THẾ THẾ GIỚI SAU CHIẾN TRANH LẠNH

-          Năm 1989 – 1991: Liên Xô – Đông Âu ran rã à SEV tuyên bố giải thể, Vacxava ngừng hoạt động

ð  Trật tự 2 cực Ianta tan rã à chỉ còn “đơn cực” do Mĩ đứng đầu

-          Xu thế phát triển thế giới sau chiến tranh lạnh

+ Mĩ ra sức thiết lập trật tự “ đơn cực” è bá chủ TG (khó thực hiện)

+ Trật tự TG mới dần dần hình thành theo xu hướng “đa cực”

+ Sau chiến tranh lạnh, các quốc gia điều chỉnh chiến lược phát triển lấy kinh tế làm trung tâm

+ Hòa bình được củng cố, tuy nhiên TG vẫn diễn ra xung đột, nội chiến quân sự,…

+ Bước sáng XXI: xuất hiện xu thế hòa bình, hợp tác phát triển