GDCD 12 – BÀI 2: THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

1.       Khái niệm, các hình thức và các giai đoạn thực hiện pháp luật

a.       Khái niệm thực hiện pháp luật

-          Là quá trình hoạt động có mục đích, làm cho những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi hợp pháp của cá nhân, tổ chức

b.       Các hình thức thực hiện pháp luật

-          Sử dụng pháp luật: các cá nhân, tổ chức sử dụng đúng đắn các quyền của mình, làm những gì mà pháp luật cho phép làm

-          Thi hành pháp luật: các cá nhân, tổ chức thực hiện đầy đủ những nghĩa vụ, chủ động làm những gì mà pháp luật quy định phải làm

-          Tuân thủ pháp luật: các cá nhân, tổ chức không làm những điều mà pháp luật cấm

-          Áp dụng pháp luật: các cơ quan, công chức nhà nước có thẩm quyền căn cứ vào pháp luật để ra các quyết định làm phát sinh, chấm dứt hoặc thay đổi việc thực hiện các quyền, nghĩa vụ cụ thể của cá nhân, tổ chức.

c.       Giảm tải

2.       Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí

a.       Vi phạm pháp luật: có 3 dấu hiệu cơ bản

-          Là hành vi trái pháp luật: hành vi đó có thể là hành động hoặc không hành động, hành vi đó xâm phạm gây thiệt hại cho những quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

-          Do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện: được hiểu là khả năng của người đã đạt độ tuổi nhất định có thể nhận thức và điều khiển được hành vi của mình

-          Người vi phạm pháp luật phải có lỗi: lỗi thể hiện ở thái độ của môt người biết hành vi của mình là sai, trái pháp luật, có thể gây ra hậu quả không tốt nhưng vẫn cố ý làm hoặc vô tình để mặc cho sự việc xảy ra

=> Tóm lại: vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật, có lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại có các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

b.       Trách nhiệm pháp lí

-          Là nghĩa vụ mà các cá nhân hoặc tổ chức phải gánh chịu hậu quả bất lợi từ hành vi vi phạm pháp luật của mình

-          Trách nhiệm pháp lí được áp dụng nhằm

+ Buộc các chủ thể vi phạm pháp luật chấm dứt hành vi trái pháp luật

+ Giáo dục, răn đe những người khác để họ tránh, hoặc kiềm chế những việc làm trái pháp luật

c.       Các loại vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí

-          Vi phạm pháp luật được chia thành 4 loại và tương ứng với mỗi loại là trách nhiệm pháp lí

+ Vi phạm hình sự: là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, bị coi là tội phạm được quy định tại Bộ luật Hình sự. Người phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự thể hiện ở việc người đó phải chấp nhận hình phạt theo quy định của Tòa án

+ Vi phạm hành chính: là hành vi vi phạm pháp luật có mức độ nguy hiểm cho xã hội thấp hơn tội phạm, xâm phạm các quy tắc quản lí Nhà nước. Người vi phạm phải chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật

+ Vi phạm dân sự: là hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm đến các quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân. Người vi phạm dân sự phải chịu trách nhiệm dân sự

+ Vi phạm kỉ luật: là hành vi vi phạm pháp luật xâm phạm các quan hệ lao động, công vụ Nhà nước,… do pháp luật lao động và pháp luật hành chính bảo vệ. Người vi phạm kỉ luật phải chịu trách nhiệm kỉ luật với các hình thức, khiển trách, cảnh cáo,…