ĐỊA LÍ 12 – BÀI 9: THIÊN NHIÊN NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

1.       Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa (Atlat trang 9)

a.       Tính chất nhiệt đới

-          Biểu hiện:

+ Tổng bức xạ lớn, cân bằng bức xạ dương

+ Nhiệt độ trung bình năm trên toàn quốc đều hơn 20 độ C(trừ vùng núi cao)

+ Nhiều nắng, tổng số giờ nắng là 1400à3000 h/năm

-          Nguyên nhân: nằm trong vùng nội chí tuyến Bắc

b.       Lượng mưa, độ ẩm lớn

-          Biểu hiện:

+ Lượng mưa lớn, trung bình năm từ 1500à2000 mm, vùng núi cao từ 3500à4000 mm

+ Độ ẩm cao (trên 80%), cân bằng ẩm luôn luôn dương

-          Nguyên nhân:do các khối khí di chuyển qua biển vào nước ta

c.       Gió mùa

-          Gió mùa mùa đông: gió mùa Đông Bắc

+ Thời gian : tháng XI đến tháng IV

+ Hướng: Đông Bắc

+ Tính chất: đầu mùa đông lạnh khô, cuối mùa đông lạnh ẩm

+ Nguồn gốc: áp cao xibia à Áp thấp

+ Phạm vi hoạt động: miền bắc

-          Gió mùa mùa hạ: gió mùa Tây Nam

+ Thời gian: tháng V đến tháng X

+ Hướng: Tây Nam

+ Tính chất: đầu mùa hạ khô nóng, giữa và cuối mùa hạ nóng ẩm

+ Nguồn gốc: đầu mùa hạ do khối khí nhiệt đới ẩm từ Bắc Ấn Độ Dương thổi vào nước ta theo hướng Tây Nam. Giữa và cuối mùa hạ, gió mùa từ áp cao cận chí tuyến nam hoạt động mạnh, đồng thời do áp thấp Bắc Bộ di chuyển vào Bắc Bộ theo hướng Đông Nam vào mùa hạ miền Bắc nước ta (gió mùa Đông Nam)

+ Phạm vi hoạt động: cả nước

2.       Các thành phần tự nhiên khác

a.       Địa hình

-          Xâm thực mạnh ở miền núi

-          Bồi tụ nhanh ở đồng bằng hạ lưu song

b.       Sông ngòi

-          Mạng lưới sông ngòi dày đặc

-          Sông ngòi nhiều nước, giàu phù sa

-          Chế độ nước theo mùa

c.       Đất

-          Quá trình feralit là quá trình hình thành đất đặc trưng cho vùng khí hậu nhiệt đới ẩm

-          Đất feralit

+ Chua: rửa trôi các bazo dễ tan Ca²⁺, Mg²⁺, K⁺

+ Đỏ vàng:  sự tích tụ oxit sắt (Fe₂O₃) và oxit nhôm (Al₂O₃)

d.       Sinh vật

-          Ở Việt Nam, hệ sinh thái rừng nguyên sinh đặc trưng cho khí hậu nóng ẩm là rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh

-          Trong giới sinh vật, thành phần loài nhiệt đới chiếm ưu thế

ð  Tóm lại, hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm gió mùa phát triển trên đất feralit là cảnh quan tiêu biểu cho thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa ở nước ta

3.       Ảnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến hoạt động sản xuất và đời sống: tự học

a.       Ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp (sgk)

-          Thuận lợi: Nhiệt ẩm cao, khí hậu phân mùa à phát triển nền nông nghiệp lúa nước, tăng vụ, đa dạng hóa cây trồng, vật nuôi à nâng cao nâng suất cây trồng,…

-          Khó khăn: khó khăn cho hoạt động canh tác, cơ cấu cây trồng, kế hoạch thời vụ, phòng chống thiên tai,…

b.       Ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất khác và đời sống (sgk)

-          Thuận lợi: phát triển lâm nghiệp, thủy sản, giao thông,…

-          Khó khăn: môi trường thiên nhiên dễ bị suy thoái, độ ẩm cao gây khó khăn cho việc bảo vệ máy móc,…